Josquin – de notenmeester

Dit jaar is het vijfhonderd jaar geleden dat een van de grootste componisten aller tijden overleed: Josquin des Prez. Bij leven was hij al beroemd en na zijn dood nam de bewondering voor zijn werk alleen maar toe.

Het Ralph Sordo Choir eert deze Franco-Vlaamse meester met het programma Josquin – de notenmeester. Onder leiding van onze vaste dirigent Enrique López-Cortón verkent het koor welke invloed Josquin heeft uitgeoefend op andere componisten. Centraal daarbij staat het werk van Cristóbal de Morales, die zichzelf als de enige echte erfgenaam van Josquin beschouwde. De Vlaamse invloed is goed te horen in de muziek van Morales. Hij speelde een belangrijke rol in de introductie van Vlaamse muzikale technieken in Spanje. Een van de meest vooraanstaande Spaanse theoretici van de zestiende eeuw schreef dat de muziek van Morales de charme en zachtzinnigheid bezit van Spaanse muziek, en tegelijkertijd de diepte en inventiviteit van de Vlaamse traditie. Op het programma staat dan ook Josquins Inviolata, een van de populairste motetten in zestiende-eeuws Spanje, waar Morales zijn beroemde Missa Benedicta es op baseerde.

Als verrassing voor het publiek zingt het koor halverwege het programma ook een heel ander type stuk, van een componist die dit jaar zijn 400ste sterfdag beleeft: Jan Pietersz Sweelinck. Zijn dood markeerde het einde van de muzikale Gouden Eeuw in de Nederlanden.

MEERSTEMMIGHEID
De werkwijze van het Ralph Sordo Choir bij ieder project is dat het muziek verbindt met een andere discipline. Ook nu zal niet alleen muziek klinken. We combineren muziek met een lezing door filosoof Frank Meester over het thema Meerstemmigheid. Josquin heeft zoals gezegd de bijnaam ‘de notenmeester’. Hij was meester van de polyfonie, het meerstemmig laten klinken van verschillende muzikale lijnen, zonder dat dit tot chaos leidt. De essentie van polyfonie is dat iedere stem een onmisbare rol in het geheel heeft. Gezamenlijk komen de stemmen tot de grootste zeggingskracht.

In de maatschappij van nu is meerstemmigheid een uiterst actueel thema. Dankzij sociale media kunnen nu meer mensen dan ooit eerder hun stem laten klinken. Toch voelen sommigen zich ‘ongehoord’ en laten daardoor luid van zich horen, met als gevolg dat anderen zich buitengesloten voelen en zich op hun beurt ongehoord voelen. Tegelijkertijd bestaat een grote zwijgzaam middenveld dat in het gepolariseerde krachtenveld nauwelijks een stem lijkt te hebben.

Hoe kun je als samenleving polyfoon zijn, en een veelheid aan stemmen laten horen zonder dat het in een kakofonie verzandt? Kan begrip van muzikale polyfonie ons daarbij helpen? Samen met Frank Meester en het publiek verkennen we de verschillende kanten van het begrip ‘meerstemmigheid’.

Zaterdag 18 september | Pieterskerk, Utrecht
Zondag 19 september | Waalse Kerk, Amsterdam

Zondag 26 september | Oosterkerk, Hoorn

PROGRAMMA
Interactieve lezing door Frank Meester

-Pauze-

1. Jean Richafort (c1480-1547) Requiem aeternam
2. Josquin des Prez (c1450/55-1521) Absalon fili mi
Interludio: Chant Salve Regina
3. Cristobal de Morales (c1500-1553) Kyrie & Gloria (uit missa “Benedicta es”)
4. Josquin des Prez (c1450/55-1521) Inviolata, integra et casta es Maria
Interludio: Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) Chanson Tes beaux yeux
5. Francisco de Peñalosa (1470 – 1528) El triste que nunca os vio
6. Josquin des Prez (c1450/55-1521) Nymphes des bois
Interludio: Chant Pange lingua
7. Josquin des Prez (c1450/55-1521) Ave Maria